Historyczny finał PLK? Legia i Zastal mogą zrobić coś, czego nie widziano od lat!

Walka o mistrzostwo Polski od lat pokazuje, że dominacja w sezonie zasadniczym nie zawsze oznacza sukces w fazie play-off. Historia PLK w XXI wieku to zarówno okresy pełnej kontroli największych potęg ligi, jak i sezony, w których o końcowym triumfie decydowały forma, doświadczenie oraz umiejętność gry pod presją w najważniejszych momentach rozgrywek.

Na przestrzeni ostatnich ponad dwóch dekad kibice obserwowali dominację Śląska Wrocław, Prokomu, Anwilu czy klubu z Zielonej Góry, ale również coraz częstsze niespodzianki i przełamania ligowych schematów. Analiza kolejnych sezonów pokazuje, jak często liderzy rundy zasadniczej potrafili potwierdzić swoją siłę w play-offach, ale też jak trudno było drużynom z dalszych miejsc dokonać czegoś wyjątkowego.

Poniżej znajdziecie zestawienie wszystkich sezonów PLK w XXI wieku – z uwzględnieniem lidera po sezonie zasadniczym, zespołu z ósmego miejsca oraz końcowego mistrza Polski.

Sezon 1999/00 (16 drużyn)

Sezon zasadniczy:

1. miejsce – Zepter Śląsk Wrocław

8. miejsce – Forbo Stargard Szczeciński

Koniec sezonu:

Mistrz – Zepter Śląsk Wrocław

Sezon 2000/01 (15 drużyn)

Sezon zasadniczy:

1. miejsce – Zepter Idea Śląsk Wrocław

8. miejsce – Pogoń Ruda Śląska

Koniec sezonu:

Mistrz – Zepter Idea Śląsk Wrocław

Sezon 2001/02 (12 drużyn)

Sezon zasadniczy:

1. miejsce – Idea Śląsk Wrocław

8. miejsce – Spójnia Stargard Szczeciński

Koniec sezonu:

Mistrz – Idea Śląsk Wrocław

Sezon 2002/03 (12 drużyn)

Sezon zasadniczy:

1. miejsce – Prokom Sopot

8. miejsce – Komfort Stargard

Koniec sezonu:

Mistrz – Anwil Włocławek (2. miejsce w sezonie zasadniczym)

Sezon 2003/04 (12 drużyn)

Sezon zasadniczy:

1. miejsce – Era Śląsk Wrocław

8. miejsce – Czarni Słupsk

Koniec sezonu:

Mistrz – Prokom Trefl Sopot (2. miejsce w sezonie zasadniczym)

Sezon 2004/05 (12 drużyn)

Sezon zasadniczy:

1. miejsce – Prokom Trefl Sopot 

8. miejsce – Polpharma Starogard Gdański

Koniec sezonu:

Mistrz – Prokom Trefl Sopot

Sezon 2005/06 (14 drużyn)

Sezon zasadniczy:

1. miejsce – Prokom Trefl Sopot

8. miejsce – Polpharma Starogard Gdański

Koniec sezonu:

Mistrz – Prokom Trefl Sopot

Sezon 2006/07 (14 drużyn)

Sezon zasadniczy:

1. miejsce – Prokom Trefl Sopot 

8. miejsce – Polpharma Starogard Gdański

Koniec sezonu:

Mistrz – Prokom Trefl Sopot 

Sezon 2007/08 (13 drużyn)

Sezon zasadniczy:

1. miejsce – PGE Turów Zgorzelec

8. miejsce – MTS Basket Kwidzyn

Koniec sezonu:

Mistrz – Prokom Trefl Sopot (2. miejsce w sezonie zasadniczym)

Sezon 2008/09 (14 drużyn)

Sezon zasadniczy:

1. miejsce – Asseco Prokom Sopot

8. miejsce – Polonia Gaz Ziemny Warszawa

Koniec sezonu:

Mistrz – Asseco Prokom Sopot

Sezon 2009/10 (14 drużyn)

Sezon zasadniczy:

1. miejsce – Asseco Prokom Gdynia

8. miejsce – Energa Czarni Słupsk

Koniec sezonu:

Mistrz – Asseco Prokom Gdynia

Sezon 2010/11 (12 drużyn)

Sezon zasadniczy:

1. miejsce – Asseco Prokom Gdynia

8. miejsce – AZS Koszalin

Koniec sezonu:

Mistrz – Asseco Prokom Gdynia

Sezon 2011/12 (13 drużyn)

Sezon zasadniczy:

1. miejsce – Trefl Sopot

8. miejsce – Kotwica Kołobrzeg

Koniec sezonu:

Mistrz – Asseco Prokom Gdynia

Sezon 2012/13 (12 drużyn)

Sezon zasadniczy:

1. miejsce – PGE Turów Zgorzelec

8. miejsce – AZS Koszalin

Koniec sezonu:

Mistrz – Stelmet Zielona Góra (2. miejsce w sezonie zasadniczym)

Sezon 2013/14 (12 drużyn)

Sezon zasadniczy:

1. miejsce – PGE Turów Zgorzelec

8. miejsce – WKS Śląsk Wrocław

Koniec sezonu:

Mistrz – PGE Turów Zgorzelec

Sezon 2014/15 (16 drużyn)

Sezon zasadniczy:

1. miejsce – PGE Turów Zgorzelec

8. miejsce – Trefl Sopot

Koniec sezonu:

Mistrz – Stelmet Zielona Góra (2. miejsce w sezonie zasadniczym)

Sezon 2015/16 (17 drużyn)

Sezon zasadniczy:

1. miejsce – Stelmet Zielona Góra

8. miejsce – Asseco Gdynia

Koniec sezonu:

Mistrz – Stelmet Zielona Góra

Sezon 2016/17 (17 drużyn)

Sezon zasadniczy:

1. miejsce – Anwil Włocławek

8. miejsce – Energa Czarni Słupsk

Koniec sezonu:

Mistrz – Stelmet BC Zielona Góra (2. miejsce w sezonie zasadniczym)

Sezon 2017/18 (17 drużyn)

Sezon zasadniczy:

1. miejsce – Anwil Włocławek

8. miejsce – PGE Turów Zgorzelec

Koniec sezonu:

Mistrz – Anwil Włocławek

Sezon 2018/19 (16 drużyn)

Sezon zasadniczy:

1. miejsce – Arka Gdynia

8. miejsce – Legia Warszawa

Koniec sezonu:

Mistrz – Anwil Włocławek (4. miejsce w sezonie zasadniczym)

Sezon 2019/20 (16 drużyn, rozgrywki przerwane z powodu pandemii COVID-19, bez fazy play-off)

Sezon zasadniczy:

1. miejsce – Stelmet Enea BC Zielona Góra

8. miejsce – King Szczecin

Koniec sezonu:

Mistrz – Stelmet Enea BC Zielona Góra

Sezon 2020/21 (16 drużyn)

Sezon zasadniczy:

1. miejsce – Enea Zastal BC Zielona Góra

8. miejsce – PGE Spójnia Stargard

Koniec sezonu:

Mistrz – Arged BMSlam Stal Ostrów Wielkopolski (3. miejsce w sezonie zasadniczym)

Sezon 2021/22 (16 drużyn)

Sezon zasadniczy:

1. miejsce – Grupa Sierleccy Czarni Słupsk

8. miejsce – King Szczecin

Koniec sezonu:

Mistrz – WKS Śląsk Wrocław (5. miejsce w sezonie zasadniczym)

Sezon 2022/23 (16 drużyn)

Sezon zasadniczy:

1. miejsce – WKS Śląsk Wrocław

8. miejsce – Trefl Sopot

Koniec sezonu:

Mistrz – King Szczecin (2. miejsce w sezonie zasadniczym)

Sezon 2023/24 (16 drużyn)

Sezon zasadniczy:

1. miejsce – Anwil Włocławek

8. miejsce – PGE Spójnia Stargard

Koniec sezonu:

Mistrz – Trefl Sopot (2. miejsce w sezonie zasadniczym)

Sezon 2024/25 (16 drużyn)

Sezon zasadniczy:

1. miejsce – Anwil Włocławek

8. miejsce – WKS Śląsk Wrocław

Koniec sezonu:

Mistrz – Legia Warszawa (4. miejsce w sezonie zasadniczym)

Sezon 2025/26 (16 drużyn)

Sezon zasadniczy:

1. miejsce – Legia Warszawa

8. miejsce – Orlen Zastal Zielona Góra

Koniec sezonu:

Mistrz – Legia (1)/Orlen Zastal (8)

Wnioski z tego zestawienia są wyjątkowo interesujące. Lider po fazie zasadniczej zdobywał mistrzostwo Polski 12 razy. Jeśli doliczyć pandemiczny sezon 2019/20, w którym nie rozegrano play-offów i za mistrza uznano Stelmet Eneę BC Zielona Góra, liczba ta wzrasta do 13. To pokazuje, że pierwsze miejsce po rundzie zasadniczej wciąż daje ogromną przewagę, choć w ostatnich latach coraz częściej nie gwarantuje końcowego sukcesu.

Jednocześnie XXI wiek nie przyniósł ani jednego przypadku, w którym drużyna z ósmego miejsca po sezonie zasadniczym sięgnęłaby po mistrzostwo Polski. Zespoły wchodzące do play-offów z ostatniej pozycji regularnie odpadały z wyżej rozstawionymi rywalami, a granica między awansem do fazy play-off a realną walką o złoto pozostawała bardzo wyraźna.

Najniżej sklasyfikowaną drużyną po sezonie zasadniczym, która zdobyła mistrzostwo Polski, pozostaje WKS Śląsk Wrocław. W sezonie 2021/22 wrocławianie zakończyli rundę zasadniczą dopiero na piątym miejscu, jednak w play-offach potrafili odwrócić losy rywalizacji i ostatecznie sięgnęli po tytuł mistrzowski. Był to jeden z najbardziej zaskakujących triumfów ostatnich lat.

Za duże niespodzianki należy uznać również mistrzostwa zdobyte przez Anwil Włocławek w sezonie 2018/19 oraz Legię Warszawa w rozgrywkach 2024/25. Obie drużyny kończyły sezon zasadniczy na czwartej pozycji, a mimo to potrafiły przejść całą drogę przez play-offy i zakończyć sezon ze złotymi medalami.

W kontekście rozgrywek 2025/26 szczególnie ciekawie wygląda sytuacja Orlen Zastalu Zielona Góra. Jeśli zielonogórzanie zdołaliby zdobyć mistrzostwo Polski po zajęciu ósmego miejsca po rundzie zasadniczej, staliby się pierwszą drużyną w XXI wieku, która dokonałaby czegoś takiego. Byłaby to bez wątpienia jedna z największych sensacji w historii PLK.

Warto również zwrócić uwagę na inną serię. Jeśli pominąć covidowy sezon 2019/20, ostatnim zespołem, który zdobył mistrzostwo Polski jako lider sezonu zasadniczego, był Anwil Włocławek w kampanii 2017/18. Od tamtego momentu mistrzowie coraz częściej wyłaniają się spośród drużyn, które po rundzie zasadniczej zajmowały drugie, trzecie, czwarte czy nawet piąte miejsce.

Uwagę przykuwa także fakt, że minione siedem sezonów przyniosło siedmiu różnych mistrzów Polski, co najlepiej pokazuje, jak bardzo wyrównana stała się liga. Ostatnim klubem, który obronił mistrzowski tytuł, był Anwil Włocławek w sezonach 2017/18 i 2018/19. Teraz przed szansą na zapisanie się w historii stoi Legia Warszawa, która może zostać pierwszym zespołem od czasu Anwilu, który obroni mistrzostwo kraju.

Analiza wyników PLK w XXI wieku pokazuje jasno, że sezon zasadniczy daje przewagę i buduje pozycję faworyta, ale prawdziwe mistrzostwa wygrywa się dopiero w play-offach. To właśnie tam powstają największe historie, rodzą się niespodzianki i piszą się sezony, które kibice pamiętają przez lata. Czy kolejna czeka nas także w tym roku? Kto wie – w końcu wszystko możliwe, dopóki piłka w grze…

Autor: Marcel Drozdowski